Leśne koralowce
Autor: tekst i zdjęcie Krzysztof Okołów
Tak można nazwać grupę grzybów, często odległych od siebie pod względem systematyki, ale mających jedną wspólną cechę — owocniki o niezwykłych kształtach, bardziej przypominających mieszkańców tropikalnych raf koralowych niż lasów północnej części globu. Niewiele o nich wiemy, bo większość atlasów poświęca im mało miejsca.

Grzyby o krzaczkowatych owocnikach spotkamy przeważnie w najniższym piętrze lasu, w ściółce, na leżących gałązkach i konarach. Często ukrywają się wśród mchów. Wyjątkiem są rdze — grzyby pasożytnicze występujące na pędach roślin, zwłaszcza zielnych. Urody są różnej. Wśród kilkuset niezbyt atrakcyjnych gatunków zdarzają się prawdziwe piękności, jak choćby spotykana na gałązkach jałowca Gymnosporangium sabinea, której jaskrawo ubarwione owocniki już z daleka przyciągają wzrok.
Gałązki albo drzewka
Typowo leśny charakter mają gałęziaki. W Europie Środkowej należy do tego rodzaju kilkanaście gatunków krzaczkowatego lub drzewkowatego kształtu, o niewielkich, nieprzekraczających kilku centymetrów rozmiarach. Ze względu na charakterystyczną budowę oraz jaskrawe, żółte, pomarańczowe lub czerwonawe zabarwienie, są jednymi z najpiękniejszych przedstawicieli tej grupy grzybów. Gałęziaki są saprofitami występującymi na opadłych gałązkach, pniakach lub bezpośrednio na ściółce. Niektóre gatunki są jadalne, ale ze względu na możliwość pomylenia ich z podobnymi trującymi nie należy ich zbierać.
Na martwych pniakach drzew liściastych i iglastych wyrasta gałęziak zbity. Owocnik rośnie pojedynczo lub w grupach, przybiera różne kształty i rozmiary, ale zawsze składa się z licznych, rozwidlających się gałązek. Jak inne pokrewne gatunki, pomimo swojej, wydawałoby się, delikatnej budowy, jest bardzo sprężysty i łykowaty. Zbliżony kształt i niezwykle żywe barwy mają występujące w podobnym środowisku pięknorogi, z najładniejszym pięknorogiem największym (lepkim) na czele.
Najbardziej wyrafinowane kształty, do złudzenia przypominające prawdziwe koralowce, mają owocniki świecznika rozgałęzionego — krzaczkowatej budowy, mocno rozgałęzione, z miseczkowatym zakończeniem; z brzegu każdej miseczki wyrastają ząbkowane wyrostki. Osiągają imponujące rozmiary — kilkanaście centymetrów wysokości i nawet 20 cm średnicy. Zbiegające się ku dołowi gałązki, przy tak dużym owocniku, tworzą prawdziwy korzeń. Ponieważ wyrastają na martwym, zazwyczaj ciemnym drewnie, już z daleka rzucają się w oczy. Świecznik jest jednym z wcześniej pojawiających się gatunków — przy odpowiedniej wilgotności pokazuje się już w maju i czerwcu. Rozkłada martwe pnie drzew liściastych. Ja spotykałem go przede wszystkim na grabach.
Równie wyrafinowane, chociaż o wiele mniejsze, są owocniki goździeńczyka grzebieniastego. Osiągają zaledwie kilka centymetrów wysokości. Wyrastają z grubej, rozgałęzionej podstawy, a ich gałązki mają grzebieniaste wierzchołki. Owocniki pojawiają się na ziemi pojedynczo lub w małych grupach, czasami tworzą nawet małe murawy. W młodości są śnieżnobiałe i szczególnie efektownie wyglądają na ciemnej ściółce, później nieco ciemnieją. […]
Źródło: Echa Leśne 11/2011
- Galeria
-
Głos Lasu 4/2012