Unia Europejska oraz państwa członkowskie wypracowały szereg instrumentów, których zadaniem jest ochrona lasów. Unia posiada strategię leśną, „Plan działań dotyczący gospodarki leśnej UE” oraz wydany przez Komisję komunikat na temat innowacyjnego i zrównoważonego przemysłu związanego z leśnictwem UE. Pomocne mogą okazać się również: Natura 2000, Polityka klimatyczna, Fundusz solidarności, Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego itp.

Narzędzia, którymi dysponują państwa członkowskie to m.in.:

• Narodowe Polityki Leśne,
• plany urządzania lasu,
• ewidencje gruntów,
• wytyczne dla gospodarki leśnej,
• zachęty finansowe,
• przepisy regulujące rozmiar pozyskania drewna oraz kwestie związane ze zmianą kategorii użytkowania.

Zielona księga „Ochrona lasów i informacje o lasach w UE: przygotowanie lasów na zmianę klimatu”, została opracowana przez Komisję Europejską w celu rozpoczęcia debaty na temat przyszłości europejskiego leśnictwa w obliczu zmian klimatycznych. Rolą Unii Europejskiej, zgodnie z zasadą pomocniczości, jest w tym wypadku koordynowanie, uzupełnianie i monitorowanie działań podejmowanych przez poszczególne państwa członkowskie. Debata powinna wskazać taki kierunek rozwoju polityki leśnej UE, który zapewni wspieranie i wzmacnianie zrównoważonej i wielofunkcyjnej gospodarki leśnej.

Zasada pomocniczości, sformułowana w art. 5 Traktatu Wspólnoty Europejskiej, gwarantując m.in. właściwy stopień niezależności organom niższego szczebla w stosunku do władz centralnych, prowadzenie i kształtowanie polityki leśnej umieszcza w gestii państw członkowskich. W tej sytuacji oznacza to, że państwa członkowskie ponoszą odpowiedzialność za obszary, którymi same skutecznie zarządzają. Z drugiej strony zasada pomocniczości pozwala działać Wspólnocie w sytuacji, gdy państwo członkowskie nie jest w stanie samodzielnie rozwiązać określonego problemu – tu pojawia się możliwość wzmocnienia kompetencji UE w kwestiach związanych z przygotowaniem lasów na zmianę klimatu.

Dokument przedstawia krótko sytuację lasów i leśnictwa w ujęciu globalnym (obszary leśne ulegają systematycznemu zmniejszaniu) oraz europejskim i unijnym (zasoby drewna zwiększają się), podkreślając m.in., że około 16 mln obywateli UE jest właścicielami lasów. Wiele miejsca poświęcono omówieniu wzajemnie przenikających się produkcyjnych, ekologicznych i społecznych funkcji lasu, które są efektem ich znacznej powierzchni, wysokiej bioróżnorodności i roli gospodarczej. Zdolność utrzymania wielofunkcyjnej roli lasów znajduje się pod stałą presją zagrożeń naturalnych, potęgowanych przez zmiany klimatyczne. Efekty tych zmian będą prawdopodobnie zróżnicowane na obszarze Europy, a ich wpływ na las będzie niezwykle złożony. Zasadniczy cel zdefiniowany w zielonej księdze to utrzymanie w przyszłości wszystkich funkcji produkcyjnych, społeczno-gospodarczych i ekologicznych lasów Europy.

W zielonej księdze sformułowano 5 rozbudowanych  pytań, służących opracowaniu rozwiązań w zakresie ochrony lasu i informacji o lasach w UE, w kontekście zmian klimatycznych. Odpowiedzi udzielone przez instytucje, państwa członkowskie, obywateli i inne zainteresowane strony, posłużą Komisji Europejskiej jako źródło informacji podczas planowania dodatkowych działań przygotowujących lasy w UE do funkcjonowania w warunkach zmiany klimatu.

Dokument oraz informacje o konsultacjach znajdują się na stronie „Twój Głos w Europie”, pod adresem: http://ec.europa.eu/yourvoice/consultations/index_pl.htm

Opinie przesyłać można do dnia 31 lipca 2010r. na adres pocztowy lub elektroniczny, które podano na końcu zielonej księgi. Zostaną one opublikowane na portalu „Europa” wraz z istotnymi informacjami dot. wyników konsultacji.

Prace nad dokumentem z ramienia PGL LP prowadzi Zespół Zadaniowy ds. Współpracy Międzynarodowej przy Dyrektorze Generalnym Lasów Państwowych.

Tomasz Girtler
Zespół ds. Współpracy Międzynarodowej