Programy unijne

Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych (CKPŚ) jest organizacją ekspercką w zakresie wdrażania, koordynacji, inicjowania i zarządzania projektami w jednostkach Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe dofinansowanymi z środków Unii Europejskiej i budżetu państwa. CKPŚ jest zakładem Lasów Państwowych o zasięgu krajowym, powołanym przez Dyrektora Generalnego LP.
01.02.2014

Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych (CKPŚ) jest organizacją ekspercką w zakresie wdrażania, koordynacji, inicjowania i zarządzania projektami w jednostkach Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe dofinansowanymi z środków Unii Europejskiej i budżetu państwa. CKPŚ jest zakładem Lasów Państwowych o zasięgu krajowym, powołanym przez Dyrektora Generalnego LP.

Szczegółowa działalność Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych:

Kluczowe obszary działalności CKPŚ związane z wykorzystaniem środków Unii Europejskiej:

1)  Przygotowanie projektów w zakresie leśnictwa w perspektywie finansowej 2014-2020

Obecnie trwają prace nad uruchomieniem trzech projektów, które będą realizowane w ramach programu zintegrowanego Adaptacja lasów i leśnictwa do zmian klimatu do roku 2020 orazczwartego z zakresu efektywności energetycznej. Wpisują się one w strategię wykorzystania przez jednostki Lasów Państwowych funduszy europejskich dostępnych w latach 2014-2020.

CKPŚ odpowiadać będzie za koordynację następujących przedsięwzięć:

  1. Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – mała retencja oraz przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach nizinnych w ramach II osi priorytetowej POIiŚ.
  2. Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – mała retencja oraz przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach górskich w ramach II osi priorytetowej POIiŚ.
  3. Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – zapobieganie, przeciwdziałanie oraz ograniczanie skutków zagrożeń związanych z pożarami lasów w ramach II osi priorytetowej POIiŚ.
  4. Termomodernizacja budynków (łącznie z zastosowaniem OZE w budynkach) w ramach I osi priorytetowej POIiŚ.


2) Pełnienie funkcji Instytucji Wdrażającej działanie 2.4, II osi priorytetowej POIiŚ 2014-2020, w zakresie typów projektów:

1.a Ochrona in-situ lub ex-situ zagrożonych gatunków i siedlisk przyrodniczych;

2.a Rozwój zielonej infrastruktury, w tym zwiększanie drożności korytarzy ekologicznych lądowych i wodnych mających znaczenie dla ochrony różnorodności biologicznej i adaptacji do zmian klimatu.

Na dofinansowanie projektów beneficjentów przewidziano ok. 269 mln zł. Wnioski w ogłaszanych naborach składać mogą m.in.: parki narodowe, organizacje pozarządowe, jednostki Lasów Państwowych, jednostki samorządu terytorialnego, państwowe jednostki budżetowe czy jednostki naukowe i badawcze.

CKPŚ będzie wspierać przedsięwzięcia służące:

  • ochronie in-situ lub restytucji gatunków zagrożonych wyginięciem;
  • odtwarzaniu siedlisk i kształtowaniu warunków dla ich trwałego zachowania;
  • zmniejszaniu antropopresji na gatunki i siedliska, m.in. poprzez rozwój zielonej infrastruktury;
  • ochronie ex-situ lub wprowadzeniu gatunków zagrożonych wyginięciem do siedlisk zastępczych;
  • utrzymaniu funkcjonalności korytarzy ekologicznych w szczególności o znaczeniu międzynarodowym.

3) Przygotowanie programów zintegrowanych w zakresie leśnictwa w nowej perspektywie finansowej 2014 – 2020.

Celem działania jest opracowanie strategii wykorzystania środków zewnętrznych dostępnych w nowej perspektywie do 2020 roku przez jednostki Lasów Państwowych.

Obecnie trwają prace nad przygotowaniem trzech programów zintegrowanych:

  • Przeciwdziałanie zmianom klimatycznym w sektorze leśnym do 2020 roku;

Program obejmuje m.in. ograniczenie strat energii elektrycznej i cieplnej w budynkach LP, zastosowanie odnawialnych źródeł energii w budynkach LP, produkcję energii z odnawialnych źródeł energii na obszarach leśnych, działania na rzecz zwiększenia akumulacji dwutlenku węgla przez lasy;

  • Adaptacja lasów i leśnictwa do zmian klimatu do 2020 roku;

Program obejmuje m.in.: rozwój infrastruktury przeciwpożarowej, przeciwdziałanie pożarom lasów, małą retencję na terenach nizinnych i górskich, przeciwdziałanie erozji gleb na obszarach leśnych oraz innym szkodom związanym z gwałtownymi opadami deszczu

  • Ochrona gatunków i siedlisk leśnych do 2020 roku;

Program obejmuje m.in. dostosowanie składu gatunkowego do warunków siedliskowych na obszarach Natura 2000, czynną ochronę zagrożonych gatunków leśnych, rozwój małej infrastruktury turystycznej w lasach, wzmacnianie korytarzy ekologicznych i połączeń pomiędzy dużymi kompleksami leśnymi, ochronę zasobów genowych, walkę z inwazyjnymi gatunkami obcymi, inwentaryzację zasobów przyrodniczych, przygotowanie planów ochrony rezerwatów, edukację przyrodniczoleśną.

 Zrealizowane programy koordynowane przez CKPŚ:

1) Wdrażanie V Priorytetu Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko pt. „Ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych".

  • Budżet: około 370 mln zł
  • Czas realizacji: 2007 – 2015 r.
  • Liczba podpisanych umów: 173.
  • Beneficjenci: jednostki Lasów Państwowych, jednostki samorządu terytorialnego, państwowe jednostki budżetowe, jednostki naukowe, parki narodowe, organizacje pozarządowe itd.

Środki Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego przeznaczone na współfinansowanie działań w ramach V priorytetu POIiŚ pozwalają na realizację projektów, których celem  jest  ograniczenie degradacji środowiska naturalnego, strat zasobów różnorodności biologicznej, jak również podnoszenie świadomości ekologicznej społeczeństwa.

Oczekiwane rezultaty:

  • objęcie działaniami ochronnymi ponad 300 gatunków i siedlisk z czerwonych list lub wymienionych w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych IUCN;
  • wprowadzenie do środowiska osobników reprezentujących gatunki takie jak np.  żubr, foka, łosoś, ryś, popielica, suseł moręgowany czy niepylak apollo;
  • zapewnienie ochrony obszarom cennym przyrodniczo o powierzchni ok.65 tys. ha
  • przygotowanie ponad 460 planów zadań ochronnych i planów ochrony dla obszarów Natura 2000;
  • zmodernizowanie ok. 1000 km ścieżek dydaktycznych i szklaków turystycznych;
  • przeprowadzenie 5 ogólnopolskich kampanii medialnych, których przekaz dotrze do ok. 40 mln odbiorców.

 

2) Koordynacja projektu indywidualnego PGL LP „Zwiększanie możliwości retencyjnych oraz przeciwdziałanie powodzi i suszy w ekosystemach leśnych na terenach nizinnych" w ramach III Priorytetu Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.

  • Budżet projektu: ok. 189 mln zł.
  • Czas realizacji: 2007  – 2015 r.
  • Beneficjent: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Projekt realizowany na terenie 175 nadleśnictw w 17 Regionalnych Dyrekcjach Lasów Państwowych.

Celem projektu była retencja wód powierzchniowo-gruntowych na obszarach administrowanych przez Lasy Państwowe, w obrębie zlewni cieków, przy jednoczesnym zachowaniu i wspieraniu rozwoju krajobrazu naturalnego. Realizacja działań w projekcie przyczynia się do zatrzymania nadmiaru wód opadowych na terenach leśnych, spłaszczenia fali powodziowej w niższych partiach zlewni, odtworzenia naturalnych warunków wodnych torfowiski mokradeł oraz podtrzymania poziomu wód gruntowych i podziemnego zasilania źródlisk.

Osiągnięte rezultaty:

  • w nadleśnictwach powstały 3644 obiekty takie jak np. zbiorniki, groble, budowle piętrzące, przepusty, zastawki, jazy, przepławki i brody;
  • dzięki powstałym obiektom zretencjonowano ok. 42 mln m³ wody.

3) Koordynacja projektu indywidualnego PGL LP „Przeciwdziałanie skutkom odpływu wód opadowych na terenach górskich. Zwiększenie retencji i utrzymanie potoków oraz związanej z nimi infrastruktury w dobrym stanie" w ramach III Priorytetu Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.

  • Budżet projektu: ok. 185 mln zł.
  • Czas realizacji: 2007 – 2015 r.
  • Beneficjenci: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Projekt realizowany na terenie 55 nadleśnictw w czterech Regionalnych Dyrekcjach Lasów Państwowych.

Celem projektu było spowolnienie odpływu wód oraz zwiększenie możliwości retencyjnych zlewni górskich, dzięki czemu minimalizowane są skutki powodzi, niszczącego działania wód wezbraniowych oraz suszy. Działania prowadzone w projekcie to retencjonowanie i renaturyzacja cieków stałych oraz obszarów podmokłych, kontrola spływu powierzchniowego oraz wyrównywanie i spowalnianie spływu wód wezbraniowych.

Osiągnięte rezultaty:

  • powstało 3553 szt. obiektów takich jak np. oczka wodne, zbiorniki retencyjne oraz tereny podmokłe i zalewowe. Renaturyzowano cieki uregulowane, przywracono  krętość cieków oraz prowadzono działania na rzecz ochrony skarp potoków, zabezpieczenia zboczy, dróg leśnych oraz szlaków zrywkowych przed nadmiernym spływem wód powierzchniowych;
  • zrealizowano inwestycje na rzecz zapewnienia ciągłości ekologicznej poprzez modernizację istniejących budowli, budowę przepławek dla ryb i pochylni dla organizmów żywych;
  • dzięki powstałym obiektom zretencjonowano ponad 1,5 mln m³ wody.

 

4) Koordynacja projektu indywidualnego PGL LP „Rekultywacja na cele przyrodnicze terenów zdegradowanych, popoligonowych i powojskowych  zarządzanych przez PGL LP" w ramach II Priorytetu Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.

  • Budżet projektu: ok. 130 mln zł.
  • Czas realizacji: 2007 – 2015 r.
  • Beneficjent: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Projekt realizowany na terenie 58 nadleśnictw w 15 Regionalnych Dyrekcjach Lasów Państwowych.

Celem projektu było przywrócenie zdegradowanym terenom powojskowym wartości przyrodniczych i użytkowych. W ramach prowadzonych działań usuwane są źródła zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi oraz zniwelowano  skutki negatywnych oddziaływań na środowisko.

Osiągnięte rezultaty:

  • w zadaniu RIOST oczyszczono ponad 28 691 ha terenów w 48 nadleśnictwach;
  • zrekultywowano 30 293 ha (stanowi to 100 proc. planu);
  • rozebrano 523  obiekty powojskowe i uporządkowano teren w 24  nadleśnictwach;
  • zrewitalizowano podłoże gruntowe w czterech  nadleśnictwach;
  • usunięto zanieczyszczenia gruntowe substancjami ropopochodnymi na terenie Nadleśnictwa Solec Kujawski;
  • dostosowano skład gatunkowy drzewostanu do warunków siedliskowych na terenie Nadleśnictwa Choczewo
  • ochrona i reintrodukcja gatunkowa roślin i zwierząt została zakończona w trzech nadleśnictwach.

 

5) Realizacja projektu „Ochrona różnorodności biologicznej na obszarach leśnych, w tym w ramach sieci Natura 2000 – promocja najlepszych praktyk" (Best for Biodiversity)" finansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach instrumentu finansowego LIFE+ oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

  • Budżet: 8,58 mln zł.
  • Czas realizacji: 2012 – 2014 r.

Celem projektu była promocja najlepszych praktyk ochrony i zachowania różnorodności biologicznej w zakresie gatunków i siedlisk takich jak: wilk, ryś, niedźwiedź, żubr, nietoperze, sowy, ptaki szponiaste, kuraki leśne, gady, owady (ksylobionty, błonkówki), zając i kuropatwa,  kserotermy, mokradła.

Osiągniete rezultaty:

  • Powołano grupy robocze oraz grupę ekspertów skupiające najlepszych polskich specjalistów w dziedzinie ochrony danych gatunków i siedlisk;
  • Decyzją grup roboczych i ekspertów wyłoniono 58 najlepszych praktyk – konkretnych działań i projektów zrealizowanych na rzecz ochrony gatunków zagrożonych wyginięciem i cennych przyrodniczo siedlisk;
  • Opublikowano 11 pakietów podręczników opisujących najlepsze praktyki ochrony gatunków i siedlisk
  • Przeprowadzenie 22 szkoleń
  • Wyprodukowano cykl 11 filmów pt. „Ocalony Świat", prezentujący najlepsze praktyki ochrony zagrożonych gatunków i siedlisk. Emisja odbyła się na kanałach TVP1 i TVP Polonia;
  • Przeprowadzono 29 warsztatów terenowych z ochrony wybranych gatunków i siedlisk w miejscach realizacji najlepszych praktyk;
  • Opracowano sześć strategii ochrony gatunków i siedlisk oraz zorganizowano tyle samo konferencji, w czasie których omówiono założenia tych strategii.

 

6)  Koordynacja działań PGL LP w zakresie aplikowania o środki w ramach Działania 226  „Odtwarzanie potencjału produkcji leśnej na terenach dotkniętych naturalną katastrofą oraz wprowadzanie instrumentów zapobiegawczych" Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

  • Budżet: ok. 130 mln EUR.
  • Czas realizacji: 2007 - 2015 r.
  • Beneficjenci: ok 200 nadleśnictw.

Celem programu jest realizacja przedsięwzięć dotyczących odtworzenia potencjału produkcji leśnej uszkodzonego przez szkodliwe czynniki i katastrofy naturalne oraz wprowadzanie mechanizmów zapobiegających katastrofom naturalnym, ze szczególnym uwzględnieniem zabezpieczeń przeciwpożarowych w lasach wszystkich własności.

Rezultaty:

  • dotychczas podpisano 388 umów na łączną kwotę 524 mln zł.
  • wybudowano lub zmodernizowano drogi (Schemat I) - ok. 250 km
  • odnowiono powierzchnie lasów - ok. 35 tys ha
  • wybudowano lub zmodernizowano dojazdy pożarowe - ok. 1500 km

 

Więcej informacji o Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich

Więcej informacji o Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi – Instytucji Zarządzającej PROW 2007-2013

Więcej informacji o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Instytucji Wdrażającej PROW 2007–2013 oraz pełniącej funkcję agencji płatniczej