Realizowane przez leśników projekty wdrażane są przez Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych – zakład LP o zasięgu krajowym. CKPŚ zajmuje się absorpcją i obsługą środków unijnych, pomagając potencjalnym beneficjentom. Przyjmuje wnioski, ocenia je, a potem monitoruje realizację projektów.

CKPŚ pełni także funkcję tzw. instytucji wdrażającej dla V osi priorytetowej Programu Operacyjnego „Infrastruktura i Środowisko” pt. „Ochrona przyrody i postaw ekologicznych”. Program ten to jeden z rządowych programów współfinansowanych z funduszy unijnych, którego celem jest wspieranie rozwoju infrastruktury technicznej kraju, a jednocześnie ochrona i poprawa stanu środowiska.

Mała retencja

W ramach tzw. III osi priorytetowej Programu Operacyjnego „Infrastruktura i Środowisko” CKPŚ pilotuje projekt „Zwiększanie możliwości retencyjnych oraz przeciwdziałanie powodzi i suszy w ekosystemach leśnych na terenach nizinnych”, obejmujący lata 2007-2013. Projekt, w skrócie zwany „małą retencją nizinną”, stawia sobie za cel zatrzymanie lub spowolnienie spływu wód w obrębie małych zlewni, przy jednoczesnej ochronie leśnego krajobrazu naturalnego. Jego realizacja przyczyni się zarazem do poprawy stosunków wodnych, a przez to zwiększenia różnorodności biologicznej ekosystemów leśnych i wokółleśnych.

Mała retencja leśna nie jest w Lasach Państwowych czymś zupełnie nowym. Od lat 90. XX w. do końca 2008 r. na terenach zarządzanych przez Lasy Państwowe powstało ponad 1000 rozmaitych obiektów, służących poprawie lokalnego bilansu wodnego. Zmodernizowano niemal 2000 urządzeń piętrzących – zastawek, progów, jazów.

W 2006 r. Lasy Państwowe zdecydowały się skoncentrować działania i opracować jeden całościowy wniosek, który można by przedstawić do akceptacji dysponentom unijnego Funduszu Spójności. W marcu 2007 r. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych podpisała z CKPŚ porozumienie w tej  sprawie. Przystąpiono do przygotowania stosownego projektu „małej retencji nizinnej”.

W jego ramach powstanie w lasach nizinnych ponad 3 tys. małych retencyjnych obiektów hydrotechnicznych – zastawek, bystrotoków, grobli, zbiorników retencyjnych, mogących zmagazynować ok. 31 mln m sześc. wody. Projekt będzie realizowany na terenie 450 gmin w 179 nadleśnictwach, we wszystkich regionalnych dyrekcjach LP. Ogólny koszt przedsięwzięcia wyniesie 195,2 mln zł, z czego 136 mln zł zrefunduje Fundusz Spójności, a resztę pokryją Lasy Państwowe ze środków własnych.

W tej samej III osi priorytetowej PO „IiŚ” mieści się drugi projekt Lasów Państwowych „Przeciwdziałanie skutkom odpływu wód opadowych na terenach górskich. Zwiększenie retencji i utrzymanie potoków oraz związanej z nimi infrastruktury w dobrym stanie”. Projekt, znany pod skrótową nazwą „mała retencja górska”, ma na celu przede wszystkim:

• spowolnienie odpływu wód,
• zwiększenie możliwości retencyjnych zlewni górskich,
• renaturyzację cieków stałych oraz obszarów podmokłych oraz przywracanie w nich ciągłości biologicznej.

Rekultywacja byłych poligonów

Trzeci projekt prowadzony przez CKPŚ nosi tytuł „Rekultywacja na cele przyrodnicze terenów zdegradowanych, popoligonowych i powojskowych, zarządzanych przez PGL LP”. Ma on na celu przyrodniczą rewitalizację tych obszarów, przywrócenie na nich zbliżonej do naturalnej pokrywy roślinnej oraz ochronę bytujących tam gatunków flory i fauny. Projekt przewiduje:

• saperskie rozpoznanie i oczyszczenie terenów dawnych poligonów,
• rozbiórkę lub zabezpieczanie obiektów powojskowych wraz z porządkowaniem terenów,
• usunięcie zanieczyszczeń gruntu oraz jego rewitalizację,
• zalesienia i odnowienia leśne wraz z dostosowaniem składu gatunkowego do warunków siedliskowych,
• działania związane z ochroną gatunków i siedlisk cennych przyrodniczo, np. wykaszanie wrzosowisk,
• ocenę geośrodowiskową oraz ocenę przyrodniczą wszystkich terenów włączonych w projekt.

Projekt jest unikalny na skalę kraju i Europy ze względu na jego skalę (rekultywacji poddanych zostanie ok. 24 tys. ha) i kompleksowość (osiem rodzajów działań). W przedsięwzięciu bierze udział 57 nadleśnictw z 15 regionalnych dyrekcji lasów państwowych. Koszt realizacji ocenia się na 130 mln zł. Działania  realizowane będą do roku 2014.

Ogień w lesie a przyroda

Lasy Państwowe realizują także projekty, korzystając z funduszy programu LIFE+. Do największych z nich należy kampania informacyjno-promocyjna „Ogień w lesie a przyroda – podniesienie świadomości mieszkańców terenów wiejskich w zakresie zapobiegania pożarom lasów”.

Dowiedz się więcej o kampanii