Podstawą prawną dla funkcjonowania sieci Natura 2000 są dwie dyrektywy Unii Europejskiej: ptasia i siedliskowa. Wprowadzone zostały do prawa polskiego ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

Wyznaczenie na terytorium Polski obszarów sieci Natura 2000 to rezultat podpisania  Traktatu ateńskiego z 16 kwietnia 2003 r.

Sieć Natura 2000 tworzą dwa typy obszarów:

• obszary specjalnej ochrony ptaków (OSO), wyznaczone do ochrony populacji dziko występujących ptaków,

• specjalne obszary ochrony siedlisk (SOO), chroniące siedliska przyrodnicze i gatunki roślin i  zwierząt. .

Podstawą wyznaczania obszarów Natury 2000 są kryteria naukowe.

Na terenie kraju obecnie są wyznaczone 144 obszary specjalnej ochrony ptaków (OSO) i 823 obszary ochrony siedlisk (SOO), w tym 364 obszary mające znaczenie dla Wspólnoty. Pokrywają one prawie 20 proc. powierzchni kraju.

Większość obszarów naturowych powstała na terenach leśnych. Stanowią one 40 proc. gruntów w zarządzie PGL LP, zajmują ponad 2,8 mln ha. Oznacza to dla to leśników odpowiedzialność za stan siedlisk i populacji gatunków chronionych w ramach sieci.

Obszary ptasie (OSO) znajdujące się w Lasach Państwowych zajmują powierzchnię 2,1 mln ha (co stanowi 29,2 proc. powierzchni gruntów LP), a siedliskowe (SOO) odpowiednio – 1,5 mln ha (21,4 proc.).

Fot. P. Fabijański, A. Kasprzak